Aleph Alpha, een AI-bedrijf uit Heidelberg, bracht op 3 oktober 2026 Kolibri-1 uit. Het bijzondere: u kunt dit AI-model gratis downloaden en op uw eigen servers laten draaien. Uw gegevens blijven dan binnen uw organisatie. De kanttekening: het is gemaakt voor Duits en Engels, niet voor Nederlands.
Wat is Kolibri-1?
Kolibri-1 is een taalmodel, vergelijkbaar met het model achter ChatGPT. Het schrijft, vat samen, beantwoordt vragen over uw documenten en kan taken uitvoeren. Het verschil zit in hoe u het gebruikt. Bij ChatGPT of Mistral werkt u op de servers van de aanbieder. Kolibri-1 kunt u zelf installeren.
Dat heet open-weight. De “gewichten” zijn het getrainde model zelf: een groot bestand van circa 78 GB. Dat bestand is openbaar. Wie het heeft en de juiste apparatuur, kan het model draaien zonder Aleph Alpha erbij.
Waarom is dit interessant?
- Uw data blijft thuis. Er gaat geen informatie naar een externe partij. Dat telt voor overheid, industrie en andere organisaties met gevoelige gegevens.
- Het zegt het als het het niet weet. Het model is getraind om af te zien van een antwoord als uw documenten het antwoord niet bevatten, in plaats van iets te verzinnen. Dat lukt niet altijd, zie hieronder.
- Europese herkomst. Getraind in Duitsland en Finland, met openbaar gemaakte keuzes over de trainingsdata.
Wat het van u vraagt
Kolibri-1 draait niet op een gewone computer. U heeft servers nodig met zware videokaarten, bijvoorbeeld twee NVIDIA H100-kaarten. Daarnaast regelt u zelf de beveiliging, de updates en het toezicht. Dat is een flinke stap, en het is de reden dat een eigen model niet voor iedereen de juiste keuze is.
Drie kanttekeningen
1. Geen officieel Nederlands. Aleph Alpha ondersteunt Duits en Engels. Test het model zelf op Nederlandse teksten voordat u iets inricht.
2. De prestatiecijfers komen van de maker zelf. Aleph Alpha heeft ze op eigen testomgevingen gemeten, en een deel van de tests is intern. Andere modellen scoren op onderdelen hoger. Ook volgens de eigen cijfers houdt het model zich bij vragen zonder antwoord in de bron maar in ongeveer 44 procent van de gevallen in. In de rest van de gevallen antwoordt het toch. Menselijke controle blijft nodig.
3. “Ontworpen met de EU AI Act in gedachten” is geen keurmerk. De maker spreekt over transparantie en documentatie, niet over certificering. Uw eigen verplichtingen als gebruiker blijven bestaan.
Past dit bij uw organisatie?
Voor de meeste organisaties is een gehoste dienst met goede afspraken, zoals Mistral, praktischer. Een eigen model past als twee dingen waar zijn: u heeft een zwaarwegende reden om data niet buiten de deur te verwerken, en u heeft de technische mensen om het te beheren.
Begin bij uw gegevens. Onze indeling in vier dataniveaus laat zien welke informatie in welke tool mag. Test daarna de kandidaten op tien echte opdrachten uit uw eigen werk en beoordeel de antwoorden blind. Leg vast wie de uitvoer controleert, en wie optreedt bij een fout: zie ons incidentprotocol.
Wij begeleiden die keuze met het AIP Duurzame AI Kompas. Europese AI behandelen we in de Mistral-training, en de regels in ons overzicht over AI-governance.
Voor wie het technisch wil weten
| Opzet | Mixture-of-Experts: 78 miljard parameters, circa 3,5 miljard actief per stap. Daardoor rekent het relatief zuinig |
| Geheugen | Circa 78 GB (FP8): minimaal 2× A100 80 GB, 2× H100, of 1× H200, B200 of B300 |
| Lengte van invoer | Tot 1 miljoen tokens (ruwweg 700.000 woorden); standaard aanbevolen tot circa 262.000 |
| Functies | Redeneren op vier niveaus, werken met uw documenten (RAG), koppelen met andere software |
| Licentie | Apache 2.0, via Hugging Face |
Veelgestelde vragen over Kolibri-1
Kan Kolibri-1 Nederlands?
Officieel niet. Aleph Alpha noemt alleen Duits en Engels. Het model begrijpt waarschijnlijk wel wat Nederlands, maar hoe goed is niet getest. Probeer het daarom eerst op uw eigen Nederlandse documenten.
Is Kolibri-1 gratis?
Het model zelf wel: u kunt het gratis downloaden en ook zakelijk gebruiken (licentie Apache 2.0). Maar u betaalt wel voor de servers waarop het draait. Een laptop is niet genoeg.
Is Kolibri-1 volgens de EU AI Act in orde?
Dat is niet vastgesteld. Het model is ontworpen met de EU AI Act en de AVG in gedachten, maar dat is geen keurmerk. Als organisatie blijft u zelf verantwoordelijk voor hoe u het gebruikt.
Is dit open source?
Niet helemaal. Het model zelf is vrij te gebruiken, maar de data waarmee het is getraind en de volledige trainingscode zijn niet openbaar. De juiste term is open-weight.
Bronnen: persbericht van Aleph Alpha, blogartikel over de techniek, model card op Hugging Face en AIWereld. Beeld: Aleph Alpha. Dit artikel is geen productaanbeveling.
Over de auteur
Barry van der Laan MBA is oprichter van AI Personeelstraining en werkt al meer dan 25 jaar in de financiële sector. Hij heeft een master's-niveau opleiding in Financial Services (NIBE-SVV) en helpt organisaties om generatieve AI praktisch, verantwoord en binnen duidelijke governance in te voeren.
Zijn trainingen en adviestrajecten richten zich op AI-geletterdheid, AI-beleid en de praktische invoering van AI-toepassingen in bestaande werkprocessen. Lees meer over onze trainers.