Een kompas dat niemand invult, doet niets. De scorekaart zet de acht elementen van het AIP Duurzame AI Kompas om in acht vragen met een score van 0 tot 3 en een eis: laat zien waaruit het blijkt.
Het invullen kost ongeveer dertig minuten met een kleine groep. U krijgt een totaalscore van 0 tot 24 en, belangrijker, een lijst met elementen die u eerst moet oplossen. Download of print de scorekaart (A4).
De scoreschaal
| Score | Betekenis | Voorbeeld bij governance |
|---|---|---|
| 0 | Niet geregeld | Niemand is eigenaar van AI |
| 1 | Ad hoc: het gebeurt, maar niet vastgelegd | Een collega beslist meestal, zonder afspraak |
| 2 | Vastgelegd | Eigenaar en besluitrechten staan op papier |
| 3 | Vastgelegd, aantoonbaar toegepast en periodiek herzien | Besluitlijst wordt bijgehouden en elk halfjaar herzien |
Alleen wat u kunt laten zien, telt voor een 2 of een 3. Een afspraak die iedereen "wel weet" maar nergens staat, is een 1.
De acht controlepunten
| Element en as | Controlevraag | Bewijs voor 2 of 3 |
|---|---|---|
| Governance en verantwoordelijkheid Organisatie | Is er één benoemde eigenaar van AI en is vastgelegd wie beslist over nieuwe toepassingen? | Besluitlijst of register met eigenaar en datum |
| Monitoring en continue verbetering Organisatie | Bewaakt iemand prestaties, kosten en afwijkingen, en zijn er criteria om bij te sturen of te stoppen? | Vaste herzieningsdatum en stopcriteria |
| Training en bewustwording Mens | Weten medewerkers wat AI wel en niet kan, wat binnen het beleid mag en hoe ze output controleren? | Trainingsregistratie, eigen voorbeelden uit het werk |
| Datakwaliteit en privacy Technologie | Is vastgelegd welke data in welke tool mag en is daarvoor een goedgekeurde route? | Dataniveau-indeling, verwerkersovereenkomsten |
| Veiligheid en robuustheid Technologie | Is er een protocol voor een fout, datalek of hallucinatie, en een eigenaar? | Incidentprotocol, meldroute, incidentlog |
| Transparantie en uitlegbaarheid Maatschappij | Kunnen klanten, medewerkers en toezichthouders begrijpen wanneer en hoe AI is gebruikt? | Vermelding van AI-gebruik, uitleg bij beslissingen |
| Ethiek en non-discriminatie Maatschappij | Worden uitkomsten getoetst op bias en onbedoelde gevolgen voor mensen? | Steekproeven en toetsnotities |
| Externe samenwerking en kennisdeling Maatschappij | Zijn leveranciers getoetst en leert uw organisatie van partners en toezichthouders? | Leveranciersbeoordeling, afspraken over datagebruik |
De koppeling van elementen aan assen is de aanpak die wij in onze trainingen hanteren en dient om het gesprek te structureren. Meer over de opbouw leest u in het artikel over het kompas.
Uitslag lezen
| Totaalscore | Wat het zegt | Waar u begint |
|---|---|---|
| 0 tot 8 | De basis ontbreekt grotendeels | Organisatie en Mens: eigenaar aanwijzen, beleid, basistraining |
| 9 tot 16 | Deels geregeld, weinig aantoonbaar | Leg vast wat al gebeurt en regel het bewijs |
| 17 tot 24 | Goed op weg | Onderhoud, herzie en toets nieuwe toepassingen |
De totaalscore is niet leidend
Scoort governance, datakwaliteit of veiligheid een 0, los dat dan eerst op, ook bij een hoge totaalscore. Een goede score op ethiek maakt een ontbrekende eigenaar niet goed.
Werkwijze in vier stappen
- Verzamel de juiste mensenEigenaar van AI, IT of security, HR en privacy of juridisch. Ruim een half uur.
- Score eerst apartIedereen vult de scorekaart zelf in. Zo voorkomt u dat de luidste mening wint.
- Vergelijk en onderbouwBespreek elk verschil van twee punten of meer. Vraag: waar blijkt dat uit?
- Kies drie actiesMaximaal drie, elk met een eigenaar en een datum. Herhaal de scorekaart over een half jaar.
Wat wij in de praktijk zien
Inzicht 1: teams scoren zichzelf te hoog op training
Een eenmalige presentatie voelt als training. Zonder registratie en zonder oefenen met eigen taken is het een 1.
Inzicht 2: de laagste scores zitten vaak bij monitoring
Starten gaat sneller dan opvolgen. Niemand plant de herziening, en zonder stopcriterium loopt een pilot door zonder besluit.
Inzicht 3: de discussie levert meer op dan het getal
Wie verschillende scores heeft gegeven, ontdekt dat afspraken per afdeling verschillend worden begrepen. Dat is het eigenlijke resultaat.
Veelgestelde vragen over de scorekaart
Hoe werkt de score van de scorekaart?
Per controlepunt geeft u 0 tot en met 3 punten: 0 is niet geregeld, 1 is ad hoc, 2 is vastgelegd en 3 is vastgelegd, aantoonbaar toegepast en periodiek herzien. Met acht punten is het maximum 24.
Is de scorekaart hetzelfde als de gratis AI-scan?
Nee. De AI-scan op onze website is een snelle indicatie van acht vragen met een score van 0 tot 100. De scorekaart is bedoeld voor een gesprek in het team en vraagt per controlepunt om bewijs.
Wie vult de scorekaart in?
Liefst een kleine groep: de eigenaar van AI, iemand van IT of security, HR en iemand met kennis van privacy of juridische zaken. Laat ieder eerst alleen scoren en vergelijk daarna. Het verschil tussen de scores is vaak de nuttigste uitkomst.
Is een hoge score een bewijs dat we aan de EU AI Act voldoen?
Nee. De scorekaart is een eigen methode van AI Personeelstraining, geen wettelijke norm of certificering. Ze laat zien waar uw afspraken ontbreken. Of u aan wettelijke verplichtingen voldoet, beoordeelt u apart.
Hoe vaak herhaalt u de scorekaart?
Eén keer per half jaar is een praktische frequentie, en bij grote wijzigingen zoals een nieuwe AI-tool, een nieuwe afdeling die AI gaat gebruiken of een nieuwe wet. Vergelijk steeds met de vorige score.
Tot slot
Print de scorekaart, plan een half uur en kies drie acties. Wilt u eerst een snelle indicatie, doe dan de gratis AI-scan.
De scorekaart is een eigen methode van AI Personeelstraining en geen wettelijke norm, certificering of juridisch advies.
Over de auteur
Barry van der Laan MBA is oprichter van AI Personeelstraining en werkt al meer dan 25 jaar in de financiële sector. Hij heeft een master's-niveau opleiding in Financial Services (NIBE-SVV) en helpt organisaties om generatieve AI praktisch, verantwoord en binnen duidelijke governance in te voeren.
Zijn trainingen en adviestrajecten richten zich op AI-geletterdheid, AI-beleid en de praktische invoering van AI-toepassingen in bestaande werkprocessen. Lees meer over onze trainers.